Smaak en kwaliteit

Waarom smaakt mijn koffie minder lekker dan in een koffiezaak?

Door Peter Boele, directeur van Black Coffee and Supplies · · 5 min lezen

Gebrande bonen van Lanka Coffee

Kort antwoord

Een koffiezaak gebruikt vaak dezelfde soort bonen. Het verschil zit in wat er na de boon gebeurt. Vijf dingen bepalen samen de smaak: de maling, de dosering, de temperatuur, het water en het onderhoud van de machine. Begin bij de maling: een espresso hoort in ongeveer 25 tot 30 seconden door te lopen. Verander één ding tegelijk.

  • Minder lekkere koffie ligt meestal aan wat er na de boon gebeurt.
  • Vijf dingen bepalen de smaak: maling, dosering, temperatuur, water en onderhoud van de machine.
  • De maling is de meestgemaakte fout; een espresso hoort in 25 tot 30 seconden door te lopen.
  • Zet koffie rond 90 tot 96 graden en gebruik gefilterd water.
  • Verander één ding tegelijk en proef het verschil.

Je zet thuis of in je zaak koffie met goede bonen en een prima machine, en toch smaakt hij net niet zo lekker als die ene kop bij de koffiezaak om de hoek. Waterig, vlak, of gewoon minder rond. Je vraagt je af of het aan de bonen ligt, aan de machine, of aan iets wat je zelf over het hoofd ziet. En je wilt niet blijven investeren in nieuwe bonen als het probleem ergens anders zit.

Bij Black Coffee and Supplies leveren we koffie, machines, service en training aan de horeca en aan kantoren. We komen dagelijks achter machines waar de koffie beter kan, en in negen van de tien gevallen ligt het niet aan de bonen. Het ligt aan een paar instellingen en gewoontes die net niet kloppen. We leggen hieronder eerlijk uit waar het meestal aan ligt, zodat je zelf kunt zien waar jouw winst zit.

Na dit artikel weet je waarom je koffie kan tegenvallen, welke oorzaken het vaakst voorkomen, en wat je eraan kunt doen zonder meteen een nieuwe machine te kopen.

Waarom ligt het meestal niet aan de bonen?

Goede bonen zijn de basis, maar ze zijn maar één deel van het verhaal. Een koffiezaak gebruikt vaak dezelfde soort bonen die jij ook kunt krijgen. Het verschil zit in wat er ná de boon gebeurt: de maling, de dosering, de temperatuur, het water en het onderhoud van de machine. Die vijf bepalen samen voor een groot deel wat er in je kop terechtkomt.

Zolang die basis niet klopt, proef je dat, hoe goed je bonen ook zijn. Het goede nieuws is dat je aan die vijf punten zelf veel kunt sturen.

De vijf meestvoorkomende oorzaken

1. De maling klopt niet

Dit is de meestgemaakte fout. Is de maling te grof, dan loopt het water te snel door de koffie en wordt je kop waterig en flauw. Is de maling te fijn, dan loopt het water te langzaam door en wordt je kop bitter en scherp. De juiste maling hangt af van je machine en je bonen, en verandert zelfs met het weer en de versheid van je bonen.

Wat je kunt doen: stel je molen bij tot een espresso er in ongeveer 25 tot 30 seconden doorloopt, en proef het verschil. Kleine stapjes maken hier al veel uit.

2. De dosering wisselt per kop

Als de ene barista twee gram meer koffie gebruikt dan de andere, smaakt elke kop anders. Te weinig koffie geeft een dunne, waterige smaak. Te veel geeft een zware, soms bittere kop.

Wat je kunt doen: werk met een vaste hoeveelheid per kop en weeg die af, zodat iedereen op dezelfde manier doseert.

3. De temperatuur is te laag of te hoog

Koffie zetten gebeurt het best rond 90 tot 96 graden. Is het water te koud, dan haal je te weinig smaak uit de boon en wordt je koffie zuur en flauw. Is het te heet, dan verbrand je de koffie en wordt hij bitter.

Wat je kunt doen: controleer de temperatuurinstelling van je machine en laat hem goed opwarmen voordat je begint.

4. Het water is van slechte kwaliteit

Koffie bestaat voor het overgrote deel uit water. Te hard water met veel kalk maakt je koffie vlak en zorgt bovendien voor kalkaanslag in je machine. Te zacht water haalt juist te veel uit de boon.

Wat je kunt doen: gebruik gefilterd water of een waterfilter dat op je situatie is afgestemd. Dit is een van de meest onderschatte oorzaken.

5. De machine is niet schoon of niet onderhouden

Oude koffieresten en vetten in de zetgroep en de melkleidingen geven een muffe, bittere bijsmaak die je niet wegpoetst met betere bonen. Een machine die niet periodiek wordt onderhouden, levert langzaam maar zeker een mindere kop.

Wat je kunt doen: reinig dagelijks volgens een vast schema en zorg voor periodiek onderhoud. Bij een servicecontract nemen wij dat onderhoud voor je uit handen.

Wat kun je zelf controleren?

De meeste oorzaken kun je zelf nalopen zonder specialist. Begin bij de maling en de dosering, want daar zit de grootste winst. Controleer daarna je temperatuur en je water, en zorg dat je machine schoon is. Verander steeds één ding tegelijk en proef het verschil, anders weet je niet wat het effect had.

Vaak blijkt dat een paar kleine aanpassingen samen het verschil maken tussen een kop die “oké” is en een kop waar gasten voor terugkomen.

Wanneer haal je er hulp bij?

Heb je de maling, dosering, temperatuur, water en reiniging nagelopen en smaakt je koffie nog steeds tegen, dan zit het probleem dieper. Denk aan een machine die niet goed is afgesteld op je bonen, een molen die aan vervanging toe is, of water dat structureel niet klopt. Dat zijn punten waar een korte check op locatie snel duidelijkheid geeft.

Waarom jouw koffie beter kan: wat betekent dit voor je zaak?

Je koffie smaakt zelden tegen door de bonen alleen. Je hebt gezien dat de maling, de dosering, de temperatuur, het water en het onderhoud samen bepalen wat er in je kop terechtkomt, en dat je op elk van die punten zelf kunt sturen.

Toen je dit artikel begon, dacht je misschien dat je een betere machine of duurdere bonen nodig had. Nu weet je dat de winst vaak in kleine, goedkope aanpassingen zit die je vandaag nog kunt doorvoeren.

Loop de vijf punten na in je eigen zaak, verander één ding tegelijk en proef het verschil. Kom je er niet uit, dan kijken we bij Black Coffee and Supplies graag mee. We stellen je machine af op je bonen en je water, zodat je uit dezelfde koffie een merkbaar betere kop haalt. Wil je dat we een keer langskomen om je opstelling door te meten, dan plannen we dat vrijblijvend in.

Veelgestelde vragen

Waarom smaakt mijn koffie waterig?

Meestal is de maling te grof: het water loopt te snel door de koffie. Ook te weinig koffie per kop geeft een dunne, waterige smaak. Maal fijner tot een espresso in ongeveer 25 tot 30 seconden doorloopt, en weeg een vaste hoeveelheid per kop af.

Hoe lang moet een espresso doorlopen?

Ongeveer 25 tot 30 seconden. Loopt hij sneller, dan is de maling te grof en wordt de koffie waterig en flauw. Loopt hij langzamer, dan is de maling te fijn en wordt de kop bitter en scherp. Stel de molen in kleine stapjes bij.

Op welke temperatuur zet je koffie?

Rond 90 tot 96 graden. Te koud water haalt te weinig smaak uit de boon, waardoor koffie zuur en flauw wordt. Te heet water verbrandt de koffie en maakt hem bitter. Laat de machine goed opwarmen voordat je begint.

Heeft water invloed op de smaak van koffie?

Ja, koffie bestaat voor het overgrote deel uit water. Te hard water met veel kalk maakt koffie vlak en geeft kalkaanslag in de machine. Te zacht water haalt juist te veel uit de boon. Gebruik gefilterd water of een waterfilter dat op je situatie is afgestemd.

Geschreven door Peter Boele, directeur van Black Coffee and Supplies. Black levert sinds 2006 koffie, machines en service aan horeca en bedrijven in Midden-Nederland, met een eigen branderij in Amersfoort. Bijgewerkt op .

Barista achter de bar met een espressomachine
Volgende stap

Proef het verschil aan je eigen bar

We komen langs met een mooie selectie bonen en stellen je machine af. Geen verplichting, wel een eerlijk advies.